Klassieke antipsychotica

De eerste antipsychotica werden ontwikkeld vanaf de jaren vijftig van de vorige eeuw. Men noemt ze de klassieke antipsychotica. Deze klassieke antipsychotica betekenden destijds een enorme stap voorwaarts in de behandeling van schizofrenie en psychosen.

De werking van de klassieke antipsychotica is gebaseerd op een vermindering van de effecten een bepaalde signaalstof in de hersenen, genaamd dopamine. Psychose heeft namelijk te maken met te veel activiteit van dopamine.
De klassieke antipsychotica zijn vooral geschikt voor de behandeling van de positieve symptomen, zoals wanen en hallucinaties. Ze hebben minder effect op de negatieve en affectieve verschijnselen.

Veel voorkomende bijwerkingen zijn de zogenaamde extrapiramidale symptomen (EPS). Dit zijn bewegingsstoornissen zoals parkinsonachtige verschijnselen, spiertrekkingen, stijfheid, trillen niet stil kunnen zitten en onwillekeurige bewegingen in het gelaat, met name van de tong. Soms heeft de patiënt andere geneesmiddelen nodig om deze bijwerkingen tegen te gaan.

De bijwerkingen kunnen ertoe bijdragen dat patiënten hun medicijnen niet of onregelmatig innemen. Dit wordt ‘therapieontrouw’ genoemd. Deze 'therapieontrouw' kan leiden tot een verergeren of terugkomen van de symptomen met een mogelijke nieuwe psychose tot gevolg. Daarnaast hebben de klassieke antipsychotica vaak een sterk versuffend karakter.

De bijwerkingen op de lange termijn zijn vaak een nog groter probleem, met name tardieve dyskinesie. Bij tardieve dyskinesie maakt de patiënt onwillekeurige bewegingen met hoofdzakelijk mond en aangezichtsspieren, die soms moeilijk zijn te behandelen.
Andere bijwerkingen van antipsychotica zijn: veel speeksel of juist een droge mond, slaperigheid, duizeligheid, een onregelmatige menstruatie, minder zin in seks en gewichtstoename.

Er bestaat een aantal verschillende klassieke antipsychotica. Veelgebruikte middelen zijn haloperidol, flufenazine, zuclopentixol, pimozide en thioridazine (zie tabel 1 hieronder voor een overzicht). De klassieke antipsychotica zijn beschikbaar als tabletten, in vloeibare vorm en als kort- of langwerkende injecties.

Tabel 1:
Overzicht klassieke antipsychotica: