Wat zijn de symptomen?

Mensen die aan schizofrenie lijden, hebben één of meerdere psychosen doorgemaakt. Een dergelijke periode kan van enkele dagen tot vele jaren duren. Een psychose kan zeer heftig verlopen, waarbij de persoon vaak behalve verward ook heel druk is. Dit wordt ook wel een acute psychose genoemd. Als een psychose langer duurt, verloopt ze meestal rustiger. We noemen dit een chronische psychose. De meest kenmerkende verschijnselen van schizofrenie zijn de hallucinaties, wanen en verwardheid.

1. Hallucinaties
Tijdens een psychose ziet, hoort, proeft of voelt de persoon dingen die er niet werkelijk zijn. De persoon kan bijvoorbeeld stemmen horen die niemand anders kan horen, of dingen zien die er niet zijn. Voorwerpen kunnen op zo’n manier ruiken of smaken dat ze slecht of zelfs giftig lijken. De persoon kan er volledig van overtuigd zijn dat deze valse waarnemingen werkelijkheid zijn, en zal er vaak ook naar handelen.

2. Wanen
Een waan is een onjuiste en niet te corrigeren overtuiging waarin de persoon zelf vaak een centrale plaats inneemt. Wanen bij schizofrenie hebben vaak een bizar karakter; de mogelijkheid dat ze waar zijn, is uitgesloten. Een waan neemt voor degene die eraan lijdt zo'n belangrijke plaats in zijn belevingswereld in, dat deze zijn hele leven drastisch beïnvloedt. Als iemand bijvoorbeeld het idee heeft dat anderen hem proberen te vergiftigen, kan hij zijn eetgewoonten veranderen, of zelfs hele tijden vasten. Andere voorbeelden van wanen zijn: de waan iemand anders te zijn (bijv. God of Maria) en de achtervolgingswaan.

3. Verward denken/spreken
Bij schizofrenie treedt steeds een verstoring van het normale denkproces op. De persoon maakt vreemde, voor anderen geheel onverwachte en soms onbegrijpelijke gedachtesprongen. Hij springt van de hak op de tak en is soms in het geheel niet meer te volgen. Verder kunnen er problemen zijn met het volgen van een gesprek of met het onthouden van dingen.

4. Veranderingen in het gevoelsleven
Hoe iemand zich voelt, kan veranderen zonder duidelijke reden. Mensen met schizofrenie kunnen zich vreemd voelen en het idee hebben dat ze zijn afgesneden van de rest van de wereld. Stemmingsschommelingen zijn normaal en men kan ongebruikelijk opgewonden of depressief zijn, maar ook angstig of achterdochtig. Emoties zijn vervlakt; mensen met schizofrenie voelen minder dan vroeger of laten minder emoties zien naar andere mensen.

5. Veranderd gedrag
Mensen met een psychose gedragen zich anders dan ze normaal gesproken doen. Ze kunnen extreem actief of slaperig zijn. Ze kunnen op rare momenten lachen of kwaad worden zonder duidelijke oorzaak. Vaak hangen veranderingen in gedrag samen met symptomen die hierboven al beschreven zijn. Een persoon die bijvoorbeeld denkt dat hij in gevaar is, zal de politie bellen. Weer andere mensen stoppen met eten, omdat ze denken dat het voedsel vergiftigd is. Soms komt het tot uiterst bizar en gevaarlijk gedrag zoals automutilatie (zelfverwonding).